KËNGA E NJËMBËDHJETË

 Kur sosëm buzë një gremine tjetër,

plot me shkëmbinj të hedhur qark rrethuar,

një turmë pamë me një dënim më t’egër.

Meqë një erë të keqe pa pushuar 4

po villte që së thelli kjo greminë,

ne tek një varr i madh patëm qëndruar,

pas rrasës ku lexohej ky mbishkrim: 7

"Po ruaj brenda papën Anastas,

që Zotin humbi prej dhjakut Fotin".

"Na duhet të zbresim më javash, 10

ndijimet tona pak sa të mësohen

dhe mos t’i ndiejmë duhmat ne më pas", -

mësuesi tha. "Që kot mos t’humbim kohën 13

sajo, - i them, - po deshe ti diçka".

Ma pret ai: "Për këtë po lodhja kokën.

Shih biri im, midis shkëmbenjsh, - më tha, - 16

tre rrathë zbresin të shkallëzuar,

si lart, por më të vegjël se ata.

Plot janë ata me shpirtra të mallkuar! 19

Gjersa nga pamja vetëm i kupton,

dëgjo përse e si i kanë dënuar.

Çdo ligësi, që qielli e dënon, 22

të tjerët fyen; dhe këtë qëllim

me dhunë ose mashtrim ajo synon.

Veç njerëzit kryejnë dhunë e mashtrim, 25

që zoti i ka zët; ti ke për t’i parë

më poshtë ata si dergjen pa shpëtim.

Plot me dhunues është rrethi i parë, 28

por dhuna kundër tre vetësh ushtrohet,

prandaj ky brez tre brezash është ndarë.

Ndaj zotit, vetes, të afërmit drejtohet 31

kjo dhunë, mbi person a pasuri,

nga arsyetimi im siç do sqarohet.

Me dhunë e plagos të afërmin ti, 34

e vret, a pasurinë ia rrënon

me zjarr, me shkatërrim a kusari.

Prandaj këdo që vret a dëm shkakton, 37

që pasurinë vjedh o keqpërdor,

në brez të parë Zoti e ndëshkon.

Njeriu mbi veten mund të vërë dorë 40

dhe gjënë e tij; prandaj në brez të dytë

pendohet kot kush jetën humb me zor,

vetvetes thonjtë kur i vë në fyt, 43

kush në bixhoz e lë gjithë pasurinë.

Në botë ai gaz nuk pat, në vaj u mbyt.

Me dhunë mund ta prekësh Perëndinë, 46

kur blasfemon o keqas e përdhos,

natyrën i përbuz a mirësinë.

Dhe me të zjarrtën vulë i damkos 49

m’i vogli brez Kaorsë dhe Sodomë,

këdo që kundër Zotit përrallos.

Mashtrimi, që ndërgjegjen e mundon, 52

përdoret ndaj atij që ka besim,

ose atij që fare s’të beson.

Çdo lidhje dashurie, që me njerinë 55

u lind, këputet nga mënyrë e dytë;

në rreth të dytë vuan, pra, dënim

kush është lajkës, hipokrit, kush ysht, 58

falskifikon, grabit, bën simoni,

kush është batakçi, rrufjan e pusht.

Mënyrë e parë shemb çdo dashuri 61

të lindur dhe fituar më pastaj

dhe që krijon besim dhe afërsi;

në rrethin më të vogël, mu në skaj 64

të ferrit, Dite ku e ka selinë,

dënohet për tradhti ai që ka faj".

I them : "Mësues, ky arsyetim 67

i qartë është, dhe ma ke shpjeguar

fort bukur honin dhe kë ai përfshin.

Por veç ata që lera ka mbuluar, 70

që era hallakat, që shiu godet,

o Zotin rrinë duke e mallkuar,

më thuaj, pse në të zjarrtin qytet, 73

kur Zoti i ka zët, si ka ndëshkuar?

Po s’i pat zët, pse heqin aq kiamet?

Dhe ai më tha : "Aq qënke turbulluar 76

sa dhe gjykimin tënd po e humbet?

Me mend mos je diç tjetër duke bluar?

Mos vallë s’të kujtohet se si flet 79

Etika, që aq mirë e ke studiuar,

për tri prirjet që s’do as qielli vetë:

shfrenimin, shtazërinë e verbuar, 82

shpirtligësinë? Meqë ky shfrenim

s’prek Hyun, ai më pak e ka dënuar

Po ta mendosh këtë arsyetim 85

dhe i kujton ata që jashtë muresh

po vuajnë, pra, gjithë atë dënim,

kupton përse i ndanë ata prej këtyre 88

që ke këtu dhe pse jo pa mëshirë

godet i larti qiell çdo faj të tyre".

"O diell, që davarit çdo mjegullsirë, 91

jo që të di, kur ti m’i zgjidh dyshimet,

por të dyshoj më vjen mua më mirë.

Pak prapa kthehu në arsyetim, - 94

i them, - atje ku the se Zotin fyen

një fajdexhi. Ma zgjidh këtë dyshim!".

"Filozofia, po qe se thellë i hyn, - 97

më tha, - më se një herë e ka shpjeguar

sesi Natyra nismën nga Zoti ynë

e merr dhe arti i tij për të krijuar; 100

nëse fizikën merr dhe e lexon,

e gjen shpejt, shumë fletë pa shfletuar,

se dhe ky arti juaj imiton 103

natyrën, ai prej saj shpesh nxjerr mësim

dhe është si një nip i Zotit tonë.

Gjenezën në mban mend që në fillim, 106

veç nga këto të dyja i siguron

njeriu jetesën dhe çdo përparim.

Meqë një fajdexhi krejt ndryshe rron, 109

për artin dhe natyrën ka përçmim

dhe nga të tjerët ai gjithnjë shpreson.

Tani më ndiq, erdh’ koha për shtegtim, 112

në horizont ja Peshqit kanë ndritur,

dhe Qerrja thua shkrep në perëndim:

larg tepër është shtegu për të zbritur". 115

V. 8. papën Anastas. - Papa Anastasi II (496-498), i cili u përpoq të zhdukte përçarjen midis kishës së lindjes dhe të perëndimit. Ai priti mirë të dërguarin e Konstaninopolit, Fotinin, prandaj konsiderohej heretik. V. l7. tre rrathë - Virgjili i shpjegon Dantes se në humnerën e Ferrit të poshtëm, mbi të cilin janë duke qëndruar, zbresin tre rrathë të shkallëzuar: i shtati, i teti dhe i nënti. Në këta rrathë ndëshkohet ligësia, që vepron ose me anën e forcës (dhunës), ose me anë të mashtrimit (njimtisë). V. 50. Kaorsë - Qytet në jug të Francës, i famshëm për fajdexhinjtë e tij. Sodomi - qytet në Azinë e Vogël. Sipas biblës, ky u dogj me zjarr qiellor për jetën e çthurur dhe të jashtënatyrshme të banorëve të tij. V. 65. Dite - Luciferi. V. 67-90. .Mëkatarët e epshit, zemërakët etj. janë më pak fajtorë se dhunuesit dhe mashtruesit, sepse mëkati i tyre shkaktohet nga mospërmbajtja. Në këtë shpjegim Dante i referohet klasifikimit që jep Aristoteli në "Etika": V. 97. Filozofia - Dante ka parasysh mësimet e Aristotelit. V. l0l. nëse fizikën - "Fizika" - vepër e Aristotelit. V. ll3-l14. Hyllësia e Peshqëve doli mbi horizont, ndërsa Qerrja (hyllësia e Arushës së Madhe) është prirë nga perëndimi, domethënë ka vetëm dy orë natë akoma. V. ll3-l14. Hyllësia e Peshqëve doli mbi horizont, ndërsa Qerrja (hyllësia e Arushës së Madhe) është prirë nga perëndimi, domethënë ka vetëm dy orë natë akoma.

---

Copyright©1996 by Kurti Publishing

Dante Aligieri

Komedia Hyjnore

FERRI

Shqipëroi: Çezar Kurti

Kurti Publishing, New Jork 1996