I, 1

Në studio ulur natën në fshehtësi,

Veç mbi trekëmbësh bronxi e vendosur,

Gëzim sjell flak' e zbehtë në vetmi

Për kë besimin paska të pasosur.

I, 2

Me ujë krahë e këmbë ai spërkat,

Midis trekëmbëshit purtekën mban

Dhe ndien një zë e dridhje nëpër shtat:

Shkëlqim qiellor! Ja, Zoti qenka pranë.

I, 3

Shtrëngata fronet kur të shembë përdhe,

Me guna fytyrat kur të mbulojnë,

Të rinjë trazojnë Republikn' e Re,

Të kuq e t'bardhë keq do të sundojnë.

I, 4

Një mbret të ri do lindë Universi,

Por s'i gëzon ky gjatë as paqe as jetë,

Atëherë barkë e Papës do të tresi

Dhe nis për të e madhja tatëpjetë.

I, 5

I zbojnë për të bërë luftë të gjatë,

Më keq në fushë ata do ta pësojnë,

Do të përleshen fort qytet me fshat,

Karkas, Narbonne zemrat do provojnë.

I, 6

Ravenës ka për t'i dalë një sy,

Te këmbët krahët ... kur t'i kenë rënë:

Ligjvënës do të kenë nga Bressa dy

Turin, Vercel, që Franca poshtë i vë.

I, 7

Arriti vonë, u bë ekzekutimi.

Kanë erën kundër, letrat rrugës ziren,

XIV të një sekti lidh përbetimi,

Ata për veprën nga Rousseau-i nxiten.

I, 8

Qytet diellor, sa herë u pushtoke!

Ligjet e kota dhe barbare shemben.

E keqja po t'afron. Haraç pagoke.

I madhi Adër gjak të hedh në rremba.

I, 10

Një gjarpër fusin në kafazn' e hekurt,

Ku shtatë bijë mbreti janë ngujosur.

Nga Ferri ngrihen të part' e vjetër

Dhe klithin, barkun kur shohin të firosur.

I, 11

Ndjesi e zemër, këmbë tok me duar

Pajtojnë Napol, Lion, Sicili.

Tallaz, shpat' e zjarr për romakt' e nderuar.

Që vriten pse tru s'paska një njeri.

I, 12

Për një harbut dëgjohen fjalë shpejt,

Nga balta lart me poshtërsi i ngritur

Pas pak, dredhak dhe i pabesë krejt,

Veronën paska për të qeverisur.

I, 13

Urrejtje e madhe t'arratisurit nxit

Të thurin kundër Mbretit një komplot:

Dërgojnë fshehtas pranë tij plot armiq,

Ithtart' e tij për vete s'i bëjnë dot.

I, 14

Nga skllevërit valle, këngë e lutje vijnë,

Kur Princër e Zotër i mbajnë burgosur.

Në të ardhmen, ca idiotë që asgjë nuk dijnë,

I quajnë lutje për qielln' e pasosur.

I, 15

Me luftë Marsi po na kërcënohet,

Shtatëdhjetë herë ai bën të derdhet gjak,

Lart ngrihet Kleri e prapë shkatërrohet

Më shumë nga njerëz që s'dëgjojnë aspak.

I, 16

Një kosë në liqen afër Shigjetarit,

Kur është ai në kulmin e trazimit.

Uri, tmerr e vdekje nga dorë ushtari,

Shekulli i afrohet rinovimit.

I, 17

Dyzet vjet nuk do të shfaqet Dylberi,

Pastaj çdo ditë del për dyzet vjet.

Do t'jetë tharë e rreshkur gjithë dheri,

Përmbytje t'madhe kur të dalë do t'ketë.

I, 18

Nga grindjet e moskokëçarja galike

Një shteg i lirë I lihet Muhametit:

Porti Phocen plot vela e kaike,

Sjena në gjak, në tokë e buzë detit.

I, 20

Tur, Reims, Nantë, Blua, Anxher, Orlean -

Pëson ndryshim të beftë çdo qytet:

Çadra ngrenë ata që gjuhë tjetër kanë,

Përrenjtë e Renit tundin tokë e det.

I, 21

Argjil i bardhë nën dhe ushqen shkëmbinjtë.

Kur bardh si qumësht dalin nga abiset,

Guxim t'i prekin s'kanë derëzinjtë,

Që s'dinë se Dheu prej argjili ngjizet.

I, 22

Një send që rron dhe s'ka kuptim për ne,

Për vete vdekjen sjell me dorn'e tij.

Autun, Shalan, dy Sènat dhe Langrè

Pësojnë dëm kur breshër bie e shi.

I, 23

Në muajn' e tretë, sapo të lind dielli,

Ariun ndesh Leopardi në dyluftim.

Leopard'i lodhur sytë ngre nga qielli:

Rreth diellit shqipen sheh në fluturim.

I, 24

Një mendimtar dënohet në qytet,

Një shpez i blatohet Perëndisë.

Fiton ai dhe i fal robërit e vet.

Kremonë e Mantovë vuajnë prej zisë.

I, 25

Një send i humbur per aq shekuj gjendet,

Një prift nderohet si t'ish gjysmëzot,

Në ciklin e madh kur Hëna të endet,

Ai nderin humb nga gojë që s'mbyllen dot.

I, 26

Të madhin shemb rrufeja në mesditë.

Ai që sjell lutjen parasheh prap' zinë:

Prap' shembje natën, sherr i madh trondit

Londër e Rejms, murtaja - Etrurinë.

I, 27

Nën vargmalin Gujen, nën qiell të ndritur,

Jo fort lart një thesar rri i mbuluar

Vdes një në sy nga susta i goditur,

Prej shekujsh, kur e gjejnë, të grumbulluar.

I, 28

Ka frikë kulla Buk dyndjen barbare,

Anijet perëndimore shumë më vonë.

Kafshë, njerëz tok me plaçka shuhen fare,

Për vdekje me Peshoren Kau lufton.

I, 30

Anij' e huaj prej shtrengatës në det

Në një port të panjohur vjen ndalon.

Degët e palmës tunden lart vërtet,

Por vdekje ka. Këshilla fort vonon.

I, 31

Edhe pas vdekjes së mbretit Kastalon,

Vazhdon shumë vite lufta në Gali.

Fitore e dyshimtë tre kurorëzon,

Gjel, shqipe, luan, diell e hënë - në shtëpi.

I, 32

Perandori' e madhe shpejt këmbehet

Me një të vogël që do të zhvillohet shpejt.

Këtu një vend i vogël do të kthehet

Në qendrën e një skeptri të ri krejt.

I, 33

Tek urë e madhe, në një fushë të gjerë,

Me trupa mbreti, Luan i Madh disfatë

Befas shkakton për një qytet të mjerë,

Që shpejt nga frika portat hap kanatë.

I, 34

Një orl ngrihet majtas fluturim

Në luftë francezeve gati t'u bashkohet.

Për ca i mirë, ngjall për ca dyshim,

Ogur i mirë nga pal' e dobët çmohet.

I, 35 ii

Të vjetrin do ta mposhtë luani i ri

Në fushëbetejë në një dyluftim,

Në një kafaz ari sytë nxjerr ai,

Një sy, pastaj të dy, dhe vdes plot mundim.

I, 36

Monarku tepër vonë do të pendohet,

Me vdekje pse s'dënoi çdo kundërshtar.

Shpejt me të tjera gjera do të pajtohet,

Që mbysin krejt në gjak çdo trashëgimtar.

I, 37

Porsa që dielli të perëndojë,

Lufta fillon. Nje komb i madh përpëlitet.

Pushtohet porti i madh e s'cel me gojë.

Urë e varr në dy vende që nuk njihen.

I. 38

Diell e Shqipe shohin fitimtarët,

Për kë u mund përgjigje bosh premtojnë.

As bri, as thirrje s'í ndalin dot ushtarët,

Liri e paqí me gjak pastaj fitojnë.

I, 40

Një shtjellë e çmendur, fallso dhe e shtirë

Bën që Bizanti ligjet t'i ndryshojë.

Dikush edikt nxjerr nga Egjipt'i lirë

Paratë edhe këmbimet do t'i zhvlerësojë.

I, 41

Sulm natën mbi qytetin e rrethuar.

Shpëtojnë pak, në det betejë tjetër.

I biri kthehet - nënë e lumturuar.

Në pliko ka ca helm, si dhe një letër.

I, 42

Kalendë e dhjetë e Prillit, stil Gotik.

Disa të liq sërishm do ta ringjallin.

Shuhet një zjarr, ca njerëz diabolikë

Varrn' e Pselinit kërkojnë dhe Djallin.

I, 43

Shpejt do të bëhen flire përsëri,

Kush kundërshton, ai vdes si një martir:

As murgj s'do të ketë e as priftërinjë,

Se dylli mjalti do të jetë më lirë.

I, 44

Që pa ndryshuar një Perandori,

Një mrekulli vërtet kanë për të parë,

Lëviz një fushë, një shtyll porfiri të zi

Si shkemb me neje krejt ka për të ngjarë.

I, 45

I par' i sektit vuan pse akuzohet,

Në teatër skenën gati bën një bishë,

Prej së kaluarës autori frymëzohet,

Nga sektet bota vuan e ndahet dysh.

I, 46

Në Oks, Laktur dhe Mirand, krejt pranë,

Nga qielli shi i zjarrtë bie tri netë,

Diçka si mrekulli e mirë ngjan,

Pas pak në tokë do të ketë tërmet.

I, 47

Në Liqenin Leman bëjnë kot betime,

Porsi një ditë javët shpejt kalojnë,

Kalojnë muaj, vite, veç dështime,

Zyrtarët ligjet bosh rrinë e fajësojnë.

I, 48

Sundimin Hëna zgjat dhe njëzet vjet,

Prapë 7 mijë vjet një tjetër monarki,

Kur Diell' i lodhur prapë vjen në pushtet,

Aherë më përmbushet kjo profeci.

I, 50

Ka për të lindur nga trinia ujore

Njeriu që të Enjten shpall si festë,

Pushtet, lavdi e forcë i rriten prore,

Për Lindjen veç telash në tokë e det.

I,51

Kryetar i Aresit, Jovit e Saturnit,

O Zot i madh, ç'të jetë ky ndryshim?

Kthen kohë e lig kur shekullit i vjen fundi,

Në Itali e Francë pështjellim.

I, 52

Dy të këqia lidhen me Agrepin:

Një zot i madh në dhomë brënda vrarë,

Nuk i ka Kisha punët mirë me mbretin,

Në Evropë të ulët dhe Veriun mbarë.

I, 53

Ajme, një komb i madh në stërrmundim,

Të shënjtat ligje shkelen krejt me këmbë,

Krishterët tjatër ligj mban nën sundim,

Minierë e re kur jep plot ar, argjend.

I, 54

Të liqtë kosarë dy revolta ndezin,

Mbretëri e shekull duke i ndryshuar.

Por shenja lëvizëse kthen e zë mesin,

Palët njëlloj duke favorizuar.

I, 55

Me Babilonin klimë e kundërt krejt,

Atje ka për t'u derdhur gjaku lumë.

Në tokë, ajër, det - Qiell i padrejtë,

Uri, murtajë, sekte, mbretër - llumë.

I, 56

Ndryshim i madh ndodh herët apo vonë,

Kudo hakmarrje, tmerr e lemeri.

Kur Hënën engjëlli i saj drejton,

Në drejtpeshim shkon Dielli përsëri.

I, 57

Botën një sherr i madh ka për ta shqyer,

Drejt qiellit kokë Ujdi e prishur ngre,

Noton në gjak një gojë gjakpërlyer,

Fytyra qumësht-mjaltë krejt përdhe.

I, 58

Një me dy kokë del nga bark'i çarë,

Ka katër duar dhe rron vec disa vjet.

Bëjnë Turin, Fessan si në Ferrarë,

Kur Alkiloi kremton festën e vet.

I, 60

Një Perandor lind afër Italisë,

Fort shtrenjtë Perandorisë ai i kushton:

"Ngjan si kasap dhe jo si Princ i fisëm"-

Kur midis miqsh ta shohin do t'i thonë.

I, 61

O Republikë e mjerë, e pafat,

Nga sundimtarët e rinjë prapë e shkretuar.

Shpejt prishet çdo marrëveshje e kontratë

Me helm dëbimi, ligësisht gatuar.

I, 62

Ajme, sa dëm i madh u bëhet letrave.

Kur Hëna ciklin të ketë përfunduar:

Rrënim i madh nga padija e skeptrave,

Që duhen shekuj për ta rregulluar.

I, 63

Nga sëmundjet bota do të pakësohet,

Pastaj sundon kudo një paq’e gjatë:

Lirisht në qiell, tokë e det udhëtohet,

Gjersa një luftë e re të nisë prapë.

I, 64

Mendojnë se natën kanë parë diellin,

Një derr kur të shikojnë gjysmë njeri,

Poterë e klithma, lufta zë tërë qiellin,

Dëgjojnë të flasin bishat si lubi.

I, 65

Fëmijë pa duar, shkreptima e rrufe,

Një fëmijë mbreti vritet duke lozur,

Shkreptin mbi pus e bëhet dritë mbi dhe,

Tre njerëz pranë e pranë të prangosur.

I, 66

Ai që pastaj të rejat do të sjellë,

S’ka për të rrojtur një kohë aq të gjatë,

Viviens, Taurnon, Montferrad dhe Pradel

Do vuajnë shumë nga breshëri me shtrëngatë.

I, 67

Uri e madhe ndjej se po afrohet,

Shkon e vjen, por pastaj sundon kudo:

Aq shumë zgjat, sa çdo gjë shaktërrohet,

Gji s’ka për foshnjat, rrënjë ha kushdo.

I, 68

C’torturë, frikë, tmerr e lemeri

Pësojnë më kot tre njerëz krejt pa faj,

Paditen për helmim dhe tradhëti,

Xhelatë të dehur kallin tmerr e vaj.

I, 70

Uri, luftë e shi pa rreshtur në Persi.

Besim' i tepërt merr më qafë mbretin.

Këtu mbaron çka nisi në Gali,

Një shënjë për atë që di sekretin.

I, 71

Kalanë në det tri herë e marrin rradhaz

Spanjollë, Ligurë me hordhi barbare,

Pizanët zenë Marsejë, Aiks dhe Arl,

Grabisin torinezët, venë zjarre.

I, 72

Banorët e Marsejës shpartalluar,

Perndjekur, ikin deri në Lion,

Tuluzë, Narbone nga Bordò tërbuar,

Robërit e vrarë arrijnë një milion.

I, 73

Nga katër anët Francën e sulmojnë,

Tunis, Algjer të nxitur prej persianëve:

Leon, Sevilje, Barcelonë s'fitojne,

Mbetur pa flotë për shkak te venecianëve.

I, 74

Enden Epirit pasi bëjnë pushim,

Drejt Antiokisë ndihmë e madhe niset,

Lufton një mbret leshdredhur me terbim,

Nje mjekërbronx në hell e venë të piqet.

I, 75

Tiran’i Sjenës e pushton Savonën,

Fortesën zë, anijet i pengon,

Të dy ushtritë me flamur Ankonën

Një komandant me frikë i kontrollon.

I, 76

Me emër të frikshëm do të thërritet,

Tri motra marrin emrin bash nga fati:

Prej tij një popull i madh udhëhiqet,

Si ai aq nam e zë askush nuk pati.

I, 77

Diku një kep midis dy detrash rri,

Dikush shpejt vdes nga nje kafshim i kalit:

Shpalos Neptun' i tij një vel te zi,

Nga Kapri flota vjen drejt Rosheval-it.

78

Prijësi plak nga një idiot trashëgohet,

Në luftë e dije i degjeneruar:

Mbretit të Francës motra i frikësohet,

Kampe të ndara — ushtarëve dorëzuar.

I, 80

Nga dritë e gjashtë e kthjelltë qiellore

Përmbi Burgonjë shkrep një rrufe fuqishëm,

Pastaj lind monstër nga një bishë epshore,

Mars, Prill, Maj e Qershor të lemerishëm/

I, 81

Nëntë nga kopeja njerëzore veçohen,

Nga çdo këshillë apo gjykim privuar:

Për fat të ndryshëm që në krye dallohen,

Kappa, Thita, Lambda — vdekja mbuluar.

I, 82

Kolonat prej druri kur nisin dridhen,

Nga erë e jugut tërë gjak mbuluar:

Ca turma të mëdha përpara hidhen,

N'Austri e Vjenë si dridhen të frikësuar.

I, 83

Të huaj ndajne plaçkën e grabitur,

Saturni sheh Marsin i zemëruar:

Toskanë dhe latinë të lebetitur,

Me qejf ai grekët do t'i kish qëlluar.

I, 84

Në errësire hëna rri e kredhur,

Vëllai i saj përskuq edhe përflak:

I madhi prej kohësh në hije fshehur

Ngul shpatën në një plagë tërë gjak.

I, 85

Përgjigja e Damës mbretin e shqetëson,

Ambasadorët s’pyesin për rrezik:

Vëllezërit më i madhi i qorton,

Prej tyre dy inati krejt i fik.

I, 86

Mbretëreshë e madhe kur sheh se humb,

Burrave ua kalon në trimëri:

Mbi kalë lakuriq kalon nëpër lum,

Për shpatën në zverk aspak s’do t'ia di.

I, 87

Tërmet i zjarrtë që vjen nga qendra e tokës

Shkund rrethepërqark qytetn’e ri:

Luftojnë dy shkëmbinjë gjithë kohës,

Një lum skuq Aretuza përsëri.

I, 88

Mallkim hyjnor mbi Princin do të bjerë

Pak më përpara se të jetë martuar:

Më pak përkrahës do të ketë e nder,

Këshilli gati vdes për një kokërruar.

I, 90

Bordo, Puatje këmbanë me të dëgjuar,

Me flotën shkojnë deri në Langon,

Me popullin gal kanë për t’u zemëruar,

Kur një përbindësh lindet në Orgon.

I, 91

Perënditë do t’u shfaqen njerëzve hapët,

Një sherr të madh mes tyre duke nxitur:

Porsa në qiell t’mos ketë as heshtë, as shpatë,

Në krah të majtë një dëm i madh papritur.

I, 92

Kudo nën njërin paqa mbretëron,

Por rebelim, plaçkitje përsëri:

Një mospranim det, tokë, qytet shkreton,

Çerek milioni vrarë a në robëri.

I, 93

Në male dridhje Italisë i shkojnë,

Luan e Gjel nuk janë të bashkuar,

Nga frika njëri-tjetrin e ndihmojnë,

Veç Katulanë e Keltë të moderuar.

I, 94

Në Port Selin tirani bie i vrarë,

Por prapë liria nuk do të fitohet:

Lind nga hakmarrja një luftëtar,

Nga frik’e forcës Dama veç nderohet.

I, 95

Përballë manastirit - një fëmijë binjak,

Rrjedh nga një murg i fisëm e trim i lashtë,

Shpejt do të thonë se u lartua me hak,

Kur sektin do ta ndezë me fjaln’ e zjarrtë.

I, 96

Kush është ngarkuar për të shkatërruar

Tempuj e sekte me aq fantazi,

Më fort shkëmbenjtë ka për të dëmtuar

Se njerëzit që shurdhon me gojëtari.

I, 97

Kush s’u mund dot me flakë dhe as me hekur,

Mposhtet në Këshillë nga një zë i butë:

Do të shohë Mbreti ëndërr duke fjetur,

Armiku mbet pa gjak e s’bën dot luftë.

I, 98

Një prijës i çon njerëzit mizëri

Nën qiell të largët, në një rrugë pa kthim:

Vriten pesë mijë në Kretë e Thesali,

Ai në hambar anijesh gjen shpëtim.

I, 100

Një zog ngjyrë gri në qiell krejt pa pushuar

Mbi Dole e Toskanjë nis fluturon:

Në sqep ai mban një degëz të gjelbëruar,

I Madhi vdes dhe lufta shpejt mbaron.